Waar kwamen deze ideeën vandaan bij deze jongeman en waarom voerde hij het monotheïsme in? Door de meeste Egyptologen worden de veranderingen verklaard vanuit de wens van Achnaton om de macht van de priesters in te perken. Zij bezaten enorme landgoederen en ontelbare tempels waarin de vele goden vereerd werden. Echter het wijzigen van de religie, en niet het vervolgen van de priesters zelf, lijkt niet de geëigende oplossing. Bovendien, indien hij alleen het meergodendom wilde afschaffen om hun macht in te perken, dan is zijn ommezwaai slechts een oplossing in plaats van een visie geweest. Dit doet geen recht aan de gedrevenheid waarmee de verering van Aton door Achnaton werd ingevoerd. Eerder lijkt het erop dat Amenhotep nieuwe ideeën wilde uitproberen, en daartoe mogelijkheden zag in deze tijd van grote voorspoed en rijkdom, met de onlosmakelijk hieraan verbonden algemene tevredenheid.

Hij is een jongeman van nog geen twintig wanneer hij het monotheïsme invoert. Het lijkt aannemelijk dat Achnaton al tijdens zijn opvoeding beïnvloed is door andere ideeën. Zelf het monotheïsme uitvinden in de bescherming van het besloten en indoctrinerende hof, lijkt al te ver gegrepen. Dit zou alleen hebben gekund samen met iemand aan het hof, die de macht had om een toekomstige Farao op te voeden, maar er zelf andere dan de toen geldende ideeën op nahield. Deze persoon moet aan het hof gediend hebben tijdens de regering van Amenhotep III, de vader van Achnaton. Teksten uit deze tijd geven aan dat er in het hof van Amenhotep III inderdaad een belangrijke persoon aanwezig was, die anders was. Tutu heette hij. Deze persoon diende tevens tijdens de regeringen van Achnaton en van Toetanchamon. Tutu was geen Egyptenaar en veroorzaakte frictie aan het hof, zo geven de geschriften aan. Verder is er weinig geschreven over deze Tutu. Een dergelijke persoon zou in staat geweest kunnen zijn andersoortige ideeën te overdragen aan de toekomstige Farao. Hij werd echter zeker niet vereerd door Achnaton. Desondanks bleven de handelingen van deze Tutu niet onbekend. Ook geschriften van andere bevolkingsgroepen beschrijven een buitenlander aan het hof van de Farao. Echter deze geschriften geven niet het precieze tijdsbestek aan en noemen de Farao niet bij naam. Zowel de Bijbel als de Koran beschrijven deze persoon en zijn handelingen, uitvoeriger dan de Egyptische geschriften, en ze noemen deze persoon Mozes. Mozes was als baby in een mandje in de rivier geplaatst, en daar gevonden door vrouwen van het hof van de Egyptische Farao. Ondanks zijn opvoeding aan dit hof had hij door dat hij anders was, en afstamde van een buitenlandse minderheidsgroepering in Egypte met andere ideeën.